Դեռ մարդ..

Մարդիկ խրատում են, օրենքներ կարդում իրար գլխի, հետո օրենքներին չհետևելու դեպքում ծեծում են իրար ֆիզիկապես կամ հոգեկան ծեծով, լռում են, չեն հասկանում իրար, էլի են ծեծում.......... Եվ ինչու? Որպես մարդ ունեմ իմ կարծիքը, որպես մարդ կարող եմ արտահայտել այն ու էլի որպես մարդ չեմ պատրաստվում ենթարկվել կարծիքների ճնշմանը: Միջավայրում գործող տարբեր մարդանման էակների պատճառով  դեռ որպես մարդ պահպանվածները սկսում են փոխել իրենց: Իրենք էլ են դառնում մարդանման, այնինչ որոշ ժամանակ առաջ մարդ էին, անկախ ու առանց իրենց մարդ զգացող մարդանմաններից կախվածության: Եթե փոխում ես էությունդ, փոխում ես մտքերդ ու դառնում ավելի լուսավոր, բայց մնում ես մարդ` սովորական մարդ: Չես փորձում ամեն մեկի մեջ կեղտ գտնել, ամեն մեկի նվաստացնել ու հետո դրանից հաճույք ստանալ: Հասկանալի է, որ մարդանմանները դրանով ինքնահաստատվում են, դառնում ավելի մանկամիտ: Ինչու մանկամիտ? Որովհետև փոքրերն են, որ դեռ չեն հասկանում, թե ինչպես է ստացվում, որ դիմացինին հեշտությամբ գցում են ու ծաղրում:

Լուռ մտքեր մարդկանց մասին

Մտքերը միշտ էլ վտանգավոր են եղել իմ համար: Միշտ մտածելեմ զգույշ, որ հանկարծ չիրականանա, մենակ ես իմանամ իմ մտքերի մասին ու իրենց պահեմ իմ մեջ..Երևի այն ժամանակ շատ էի անիմաստ մտածում:
Մարդկանց մասին? մտքեր?
Մարդիկ կետեր են, մեծ բազմության մեջ մտնող կետեր: Կետը կարող ես ջնջել թղթի վրայից, կարող ես կողքը ավելացնել նոր կետեր ու նրանց հավաքել մի մեծ շրջանակի մեջ` նրանք կդառնան խումբ: Ես էլ եմ կետ, դու էլ.. Մենք չենք տարբերվում իրարից: Մենք հավասար շառավիղներով կետեր ենք, միայն թե կետերը լինում են դատարկ, լինում են լուսավոր, լինում են կիսով չափ լցված կամ էլ ուղղակի առանց սահմանների կետեր:
Ամեն կետի ինչպիսին լինելը որոշում են շրջապատող կետերը, որովհետև ինքը չի կարողանում կողքից տեսնել իր մեջ  կատարվելիքը:
Թուղթը դա աշխարհն է, որտեղ կետերը` այսինքն մարդիկ ապրում են: Ամեն կետ ունի իր նմանակը, որը իր վնասվելու դեպքում  միշտ օգնում է վերականգնվել: Այդ նմանին ասում են "կես կետ": Նմանը անփոխարինելի է ու միակը...

 

                                                                          

                                                                         

3 օր, 4 տառ. PLAY

Առաջին փուլ. Հայտը վերջին օրը ուղարկեցի: Ճիշտ է, առաջին օրվանից լրացրել էի, բայց,  ինչպես միշտ, վերջին օրն ես հիշում, որ 2 շաբաթ առաջ լրացրածդ հայտը դեռ չես ուղարկել, ու գցվում ես համակարգչի դիմաց, 2 վայրկյանում ուղարկում դեռ շա՜տ պաշտոնական թվացող փաստաթղթերը ու հանգիստ սրտով հեռանում համակարգչի դիմացից: 

Երկրորդ փուլ. Սպասում էի հաճելի, ուրախ ձայնով մեկի զանգին, որը կասի սպասված խոսքերը.«Շնորհավորում ենք, դուք անցել եք PLAY ծրագրի երկրորդ փուլ»: Աննան էր: Ճիշտ էլ հասկացել էի՝ ժպտերեսիկ, անմիջական ու հանգիստ: 

Հարցազրու՜յց. Արդեն այդ բառը լսելուց միայն ժպիտներ ու հավեսով մարդկանց եմ պատկերացնում: Ճիշտ է, միշտ չի այդպես լինում, բայց առաջին տպավորությունը դա է: Մտա դասասենյակ ու առաջինը, ում տեսա, անկեղծ ժպտացող Վիկան էր: Ես իրեն այդպես էլ հիշելու եմ միշտ. ճամբարային 3 օրերն էլ էլ ավելի ամրապնդեցին տպավորությունս: Հարցեր, որոնցից մի քանիսի վրայով թռանք, որովհետև ժամանակ չկար: Բայց այն հարցերը, որոնք տրվեցին, ճիշտ այն էր, ինչ ուզում էի: Նրանց ստեցծած մթնոլորտը ինձ ավելի էր ներշնչում, որ պիտի անկեղծ ու ազատ լինեմ, պիտի ասեմ այն, ինչ չեմ կարողանում ասել լարված ու ճնշված պահերին: Ու ասացի.. Հարցեր կային, որ այդ թեմաներով ես արդեն մտածել էի, մտքումս ծավալվել ու նաև գրել բլոգումս կամ ուղղակի թղթի վրա: Նույն անկեղծ ժպիտով էլ լքեցի ծանոթ դասասենյակը (առաջին դասարանում այդտեղ 1 օր դասի եմ եկել :D): Վստահ դուրս եկա, վստահ գնացի գյուղ, էլի վստահ սպասում էի զանգին՝ այս անգամ երրորդ, ճամբարային փուլի համար: Զանգ. Ուրախությամբ ասում են, որ, իհարկե, անցել ես: 

Երրորդ, ճամբարային փուլ. Ուրիշ էի... ուրիշ էր մթնոլորտը, ուրիշ էին մարդիկ: Ամեն մի ասված բառը ուղեղումս ենթարկվում էր մանրազնին վերլուծության: Բառեր, խորհուրդներ, կանոններ, "պիտի"-ներ. բոլորը խառնվել էր իրար: Մեկ-մեկ մտածում էի.«Ե՞ս: Առաջնո՞րդ: Հպարտությու՞ն: Ինչ-որ հեռու չե՞ն իրարից այս բառերը: Առաջնորդե՞մ մարդկանց: Ինչի՞ համար պետք էր լրացնել հայտը»: Սա առաջին օրն էր: 

Իմ նման էի, չկար ոչ մի պատնեշ, որ չթողներ 48 յուրահատուկ մարդու հետ ազատ շփվել: Չգիտեմ՝ ինչքանով դա ինձ հաջողվեց, բայց ճանաչելով ինքս ինձ՝ ասեմ, որ ես անկեղծ էի, ազատ ու չէի փորձում ձևերով առաջ գնալ: 

Ճաշարանի զրույցները, նոր ընկերները, որոնց ես անընդհատ ուսումնասիրում էի... Հետաքրքիր էր ուղղակի ամեն ինչ, ինչ կապված էր այդ մարդկանց հետ: Երկրորդ օրն էր, ինչքան հիշում եմ, առաջնորդ լինելու հիմնական կանոններից էինք խոսում, ու մի բան ինձ ավելի շատ մտածելու տեղ տվեց.«Առաջնորդը ինքնավստահ պիտի լինի, հպարտ»: Դա իմ համար խնդիր էր, որը սկսեցի լուծել արդեն հաջորդ դասի ժամանակ: Հռետորական արվեստ. ոչ ոք ինձ չէր ստիպել կամ ասել, որ գնամ խոսք ասեմ: Ես վերջինը, դանդաղ, անվստահ քայլերով գնացի, կանգնեցի ու սկսեցի խոսել: Ինչպես միշտ ցածր ձայնով, աչքերս գետնին էին նայում, հետո կամաց բարձրացան վերև ու երևի հաստատվեց eye contact-ը: 

Վերջացրի, նույն ձևով խելոք նստեցի տեղումս ու սկսեցի իմ սխալները իմ դիմաց դնել: Լավ պահ էր, երբ, սխալներդ հասկանալով, փորձում ես ուղղվել: Զարմացել էի իմ վրա, որ գրեցի անունս, հետո խոսեցի: Ու դրանից ավելի ոգևորվեցի, որ մեջս փոխվեց ինչ-որ բան: 

Խարույկը, պարերը, Տիգրանի կատակները, Վիկայի ժպիտը, Դավիթի (Պետրոսյան) բարի աչքերը, Լևոնի անեկդոտը, որ արդեն լսել էի, բայց էլի ծիծաղելի էր, Էդոյի անհասկանալի կատակները, ու այդպես շարունակ: Այնքան բան կա հիշելու, որ փորձում ես նշել, բառերի երկա՜ր շարք է ստացվում: 

Երգ, պար, խաղ, գույն, ժպիտ ... PLAY

Մենախոսություն..

Ամառ, ավելին՝ օգոստոսի վերջ:

-Ի՜ արդար չեք խաղու՜մ: Ես շուտ եմ գտել գաղտնաբառը, - նեղացած, բողոքող դեմքով հեռանում է Նինան խաղի թեժ պահին:
Բողոքող դեմքը միանգամից ձևափոխվում է: Քայլերը տանում են ծառերով շրջապատված օրորոցը: Գլուխը պարզում է արևին, ճնշվում է արևի կողմից, փակում է աչքերը ու թեթև ժպտում:
- Ինձ ոչինչ պետք չէ այս պահին: Ես հանգստանում եմ: Ոչինչ... Բայց մեկը պետք է: Ավելի ճիշտ՝ պետք չէ, ուղղակի կողքս միշտ նրա համար տեղ կա: Լավ կլիներ, որ դատարկությունը չլցներ այն: Դե հիմա... ես լրիվ հասկանում եմ, որ չի գա այդ ժամանակը, բայց մտածել ու նկատել այն դեռ կարելի է: Ինչու՞ չօգտվել...

Բարձրաձայն խոսում, քննարկում, որոշում էր Նինան՝ իր նման օդում բարակ մատներով ինչ-որ բաներ նկարելով: Ոչ այնքան մարդաշատ գյուղ, մարդիկ, որոնք նորություն (այս դեպքում հյուրը՝ Նինան) ուսումնասիրում են ու քննարկում:

-Սառը, չոր խոսքերդ հիմա հետաքրքիր չեն: Ես հանգստանում եմ նաև քեզնից: Չմտածես, թե դու ես իմ երջանկության ու հանգստի գրավականը: Առանց քեզ շատ լավ է, առանց այդ մի քանի մետրի, որ օգնում են քեզ չտեսնել ինձ:

Մտածում էր Նինան և պատմում էր բնությանը նրա մասին և, թե ինչ լավ է, երբ տարածությունը և ժամանակը դառնում են քո ընկերները:

Ներիր անհամարձակությունս..

-Կարոտել եմ նրան
-Գիտես որտե՞ղ է, ինչպե՞ս է
-Ոչ մի տեղեկություն չունեմ: Վերջին ոչինչ չասող խոսակցությունից անցել է մի քանի շաբաթ: Շատ սառն ու կոպիտ էր հետս խոսում:
-Լուկա, դու հասկանում եսէ ինչքան ես կախված Նինայից: Քո ամեն երկորդ բառը նրա մասին է: Ես արդեն հոգնել եմ քո սպասողական վիճակից:
-Հասկացիր ինձ եղբայր: Չգիտեմ ինչ է կատարվում հետս: Նա չունի ներկայիս աղջիկների համարյա անթերի գեղեցկությունը, նա նույնիսկ տգեղ է: Բայց նրա խառնված, անփույթ խոսելը, սահուն ձեռքի շարժումնեերը, որոնք նա անում է ինչ-որ բան պատմելիս կամ բացատրելուց: Նա..., չգիտեմ, չեմ հասկանում
-Լավ: Ես հոգնեցի քո Նինայի մասին խոսքերից:
Լուկան մնում է մենակ՝ անշունչ համակարգչի հետ: Սովորական տղան անգործ մնալուց հոգնում է ու սկսում գրել մոտավորապես 50 կամ 30 աղջկա միևնույն արտահայտությունը. "Բարև սիրուն աղջիկ, ոնց ես?": Իրականում "սիրուն" աղջիկը նկար չունի և միակ հուշող բանը դա անուն - ազգանունն է (օր. Նունուֆար Պողոսյան): 50, 30 -ից անծանոթ տղային պատասխանում է 10-ը կամ 5-ը և տղան սկսում է բարձրացնել իր ինքնագնահականը աղջիկներին "խոսացնելու" միջոցով: Դրան զուգահեռ բարձրանում է աղջիկների ինքնագնահատականը, քանզի ոմն անծանոթ տղան ինչ-որ անհայտ ուժերի օգնությամբ հասկացել է, թե ինչքան խելացի, սիրուն, պուպուշ, չքնաղ է ինքը ու որ այդ ոմն տղան ուզում է "մաքուրով" իր հետ ընկերություն անել (ուզող +1):
 ով Անցնենք Լուկայի անիմաստ զբաղմունքից: Նա արդեն չէր հիշում ժամը քանիսն է, ինչ պիտի անի այսօր ու կիսաբաց, կարմրած աչքերով նստել էր համակարգչի դիմաց:
3,2,1 .. Զանգ ...
-Ալո
-Ալո
-Ու՞մ եք ուզում
-Ոչ մեկի
-Նինա՞
-Այո՞
-Ո՞նց ես: Ի՞նչ ես անում
-ԼԱվ եմ: ՔԵզ չի հետաքրքրի
-Լավ, կներես: Ինչի՞ ես զանգել
-Ե՞ս Ա՜հ , կներես՝ մատս էր կպել
-Հա՜ (քմծիծաղով): Զարմացա՝ ինչի պիտի ինձ հիշեիր, ուր մնաց զանգեիր: Լավ, Ցտեսություն
-Հաջողություն, կներես...

Սև կետ..

Քայլում էր Նինան  դեղին քաղաքի  նոր ասֆալտած տաք փողոցներով: Մի քանի օր է, ինչ զգուշացնում են 12:00-ից մինչև 15:00 արևի տակ շատ չլինել: Հիմա 14:45 է:
 Անելու բան չկա..
-Ու՞մ ես սպասում
-Ոչ մեկի
Գլուխը  անտարբեր շրջում է ծանոթից ու շարունակում անհետաքրքիր ճանապարհը:
"Ինչի ես դու այդպիսին? Ինչի չես հասկանում ինձ? Ինչի է քո այդ չհասկանալը վնասում ինձ? Ինչի է ամենացավոտը լինում քեզ վերաբերվող հարցը? Ինչի եմ ես քեզնից կախված? "
Հարցեր, հարցեր, հարցեր... պտտվում են, բախվում իրար, տրորում անցնում, բայց միայն այդ խառնաշփոթով չի պրծնում: Հարցերը ծնում են որոշումներ, տաք, նոր "թխված" որոշումներ:
Դանդաղ, կտրուկ քայլերը գրավում են քայլող մարդկանց՝ հատկապես "ֆռֆռալու" դուրս եկած ժելեյոտված տղաների ուշադրությունը: Այդ քայլերը տանում են սև կետի, որից հետո կա կյանք, կա լույս ու կա հույս դեպի սպիտակ կետ:
"2 ժամ դեռ կա: Ի՞նչ պիտի անեմ: Կքայլեմ! Երկար ժամանակ է իմ հետ չեմ խոսել: Կարոտել եմ անիմաստ բանավեճներիս, որոնք հանգում են արցունքի մեկ կաթիլի: Կարող է քայլելիս մի զանգ գա ու ամեն ինչ փոխվի: Բայց դե ով պիտի զանգի ինձ: Հազիվ VivaCell-ն ու Orange-ը իրանց նամակներով զզվեցնեն: Ավելի լավ է մարդկանց ուսումնասիրեմ, գոնե ինձ կմոռանամ: Իրանք հետաքրքիր են: Մանավանդ, որ ժպտում են, հետո ժպիտը կամաց վերածվում է հիասթափված դեմքի, որը չստացավ, ինչ սպասում էր:", - խոսում էր Նինան իր հետ: Չկար մեկը այդ պահին, որը հասկանար կատարվելիքը, իսկ  եթե կար՝ չէր ցանկանա Նինայի հերթական "գլուխը կախ" շրջանում խոսել նրա հետ:
"Ձեզ թվում է՝ ես գերագույն հաճույք եմ ստանում հիասթափվելուց կամ մարդկանց վատ կողմերը ճանաչելուց: Այդպես չէ, ես ուղղակի նկատում եմ, ուղղակի ես այդպիսին եմ ու եթե ինձ սահմանափակում են, ես սկսում եմ սահմանափակողի վատ կողմերը նկատել, փնտրել, գուցե չգտնել:" ,- շարունակում է իր լավատես կողմին խոսք չտալ:
Կաթ? վայ չէ աչքից բաժանվելուց մի քանի վայրկյան հետո նա արդեն գոլորշիացել էր: Ամառ է, շոգ է, արցունքի կյանքը կարճ է, մի լացի, սենց, թե նենց չեն տեսնի: Մի քիչ տեղ կազատվի լցված սրտում, բայց ոչինչ հաջորդ պահին կհիշի դարդերը ու էլի կլցվի:
1 ժամ շա՜տ դանդաղ քայլերով հասավ պարապմունքի տեղը: Հետո շա՜տ դանդաղ քայլերով  իջավ նկուղային հարկ տանող աստիճանները: Վերջին աստիճանի վրա կանգ առավ ու նստեց: Կողքի դահլիճից լսվող ռոքային ծանր ու ճնշող հնչյունները դատարկում էին սև կետի պարունակությունը: Մանկության լուսանկարները, որոնք պայուսակի մի անկյունում միշտ գցած են լինում, դարձան ազատ տարածք պարունակությունը թափելու համար: Կանաչ, բարակ ծայրով բարակ գրիչը դարձավ միջոց: Սև կետի մասնիկները դասավորվում են, դառնում են իմաստակիր տառաշարքեր ու պատմություն դառնում լուսանկարի մյուս կողմում: